Jak sobie radzić z wypaleniem zawodowym

Hutchinson 14 września 2022
Wiedza

Wypalenie zawodowe może dotknąć każdą osobę czynną zawodowo, bez znaczenia, czy pracujesz od 5 lat w biurze, masz za sobą 10 lat pracy jako lekarz, albo od 20 lat prowadzisz osiedlowy sklepik z warzywami.

Czujesz się wyczerpany, rozdrażniony, a na myśl o wstawaniu rano do pracy boli Cię głowa? A jeśli są to objawy wypalenia zawodowego, to jak zareagować, co robić i gdzie szukać pomocy? Wbrew pozorom i wbrew opinii niektórych osób, wypalenie zawodowe jest realnym problemem, a nie fanaberią – a niestety, takie przekonanie wciąż funkcjonuje. 

Wagę problemu dostrzegła nawet Światowa Organizacja Zdrowia, która wprowadziła odpowiednie regulacje prawne. Od 1 stycznia 2022 roku obowiązuje przepis w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11), w którym WHO uznała wypalenie zawodowe za czynnik wpływający na stan zdrowia.

Zgodnie z definicją wypalenie zawodowe to syndrom zawodowy, którego efektem jest przewlekły stres w miejscu pracy, z którym nie udało się skutecznie poradzić.

Aby uzmysłowić pracownikom i pracodawcom, jak istotne i problematyczne jest to zjawisko, 14 września obchodzony jest Dzień Walki z Wypaleniem Zawodowym

Kwestia wypalenia zawodowego wg WHO

Trudno jest jednoznacznie określić, czym jest wypalenie (każdy odczuwa je indywidualnie), dlatego WHO wskazała kilka cech typowych dla tego stanu. Wg WHO wypalenie zawodowe charakteryzuje się: 

  • uczuciem wyczerpania energii lub wyczerpania, 
  • zwiększonym dystansem psychicznym wobec własnej pracy lub poczuciem negatywizmu, lub cynizmu związanego z wykonywaną pracą, 
  • istnieniem poczucia braku skuteczności i braku osiągnięć.

Fazy wypalenia zawodowego – na co trzeba zwrócić uwagę 

Dzięki wieloletnim badaniom i analizom naukowcy określili, jak rozwija się wypalenie zawodowe – jakie są jego początkowe symptomy i kolejne fazy.

Pierwsze oznaki, które powinny Cię zaniepokoić, to znużenie, brak energii i zmęczenie. Te objawy należy oceniać w kontekście pracy zawodowej, a nie odnosić do innych aspektów życia. Jeśli ten stan trwa i przedłuża się, to kolejnymi objawami są wyczerpanie, różnorakie problemy ze snem (bezsenność lub wręcz odwrotnie – nadmierna senność), a także apatia oraz rozdrażnienia. W konsekwencji może rozwinąć się potrzeba izolowania się od innych, obniżenie samooceny, a nawet depresja.

Jeśli na podstawie ww. objawów mielibyśmy określić, jak postępuje wypalenie zawodowe, to można przyjąć, że stan ten da się podzielić na trzy etapy:

  • wyczerpanie emocjonalne (nadmierne zmęczenie i wyeksploatowanie),
  • stadium depersonalizacji i cynizmu (dystansowanie się np. od współpracowników),
  • obniżenie zadowolenie z pracy (spadek poczucia własnej wartości w pracy).

W publikacji „Sposoby na stres. Poradnik dla pracownika” Państwowa Inspekcja Pracy zaproponowała jeszcze inne ujęcie faz wypalenia zawodowego: 

  • stadium ostrzegawcze (przygnębienie, bóle głowy, bezsenność),
  • stadium drugie (spadek efektywności, wybuchy irytacji),
  • stadium chroniczne (wyobcowanie, kryzysy w innych sferach życia).

Jaka jest skala problemu

Badacze starają się określić, jak wiele osób cierpi na wypalenie i kto jest na nie bardziej podatny. Jedna z takich analiz przeprowadzona w Polsce, pokazała, że 31% pracowników umysłowych ma poczucie wypalenia zawodowego. Choć duża część badanych nie stwierdziła wprost, że czuje się wypalona, to jednak zgłaszała objawy takie jak między innymi: stałe zmęczenie (22%), przygnębienie (21%) oraz brak im wiary we własne możliwości (18%). 

Z wielu badań wynika również, że bardziej narażone są te osoby, które mają stały i bezpośredni kontakt z klientami (innymi osobami). Długotrwała praca w warunkach zaangażowania w pomaganie innymi jest jednym z głównych “wyzwalaczy” wypalenia. Z tego powodu grupami szczególnie narażonymi na to zjawisko są pracownicy służby zdrowia czy policji. 

Nie bez znaczenia pozostaje także środowisko pracy – ci, którzy muszą radzić sobie z nieprzyjemną atmosferą w miejscu pracy (skonfliktowany zespół, apodyktyczny przełożony), są dużo mocniej narażeni na wypalenie zawodowe. Podobny skutek wywołuje także praca w miejscu niebezpiecznym, czy narażonym na wypadki (np. place budowy).

Sposoby na wypalenie zawodowe

Odpowiedzialny pracodawca minimalizuje ryzyko wystąpienia wypalenia zawodowego u swoich pracowników. Odpowiedzialny pracownik samemu, we własnym zakresie analizuje swoje zachowania, swój stan zdrowia i może podejmować adekwatne działania. Tylko w ten sposób można zapobiegać wypaleniu.

Zatem co konkretnie robić? Jak realnie przeciwdziałać wypaleniu zawodowemu? Co może pomóc i czego warto spróbować?

Z punktu widzenia pracodawcy najlepsze są rozwiązania systemowe nakierowane na pracowników firmy. Mogą być to szkolenia podnoszące kompetencje językowe, specjalistyczne kursy uzupełniające/aktualizujące wiedzę zdobytą przed laty czy też szkolenia miękkie (np. związane z walką ze stresem czy rozwiązywaniem konfliktów). Doskonałym rozwiązaniem są także programy wellbeingowe.

Istnieje wiele możliwości, wystarczy tylko (i aż!) odpowiednio zdiagnozować potrzeby pracowników – jako grupy oraz poszczególnych osób – i dobrać dla nich odpowiednie narzędzia szkoleniowe. Idea lifelong learning jest niezwykle pomocna w walce z wypaleniem zawodowym.

Nie daj się!

A co ty możesz zrobić, jeśli czujesz, że Twoja praca Cię męczy, stresuje, przygnębia? Jeśli boisz się wypalenia zawodowego, pomyśl, czy nie warto zrobić najlepszego możliwego kroku – zainwestowania w siebie! Zastanów się, czy nie lepiej potraktować taki stan jako impuls do działania, zamiast do izolowania się i bierności. 

Może właśnie nadszedł Twój czas – czas na zdobywanie świata, czas na otwarcie się na nowe, czas na odważne decyzje!

Nie ma nic lepszego, niż inwestycja w siebie. Nie warto patrzeć na specjalistyczne szkolenia jak na koszt, ale wręcz odwrotnie. To jest lokata kapitału – zaprocentuje to za miesiąc, za kwartał, może za pół roku, ale zaprocentuje! 

Jeśli czujesz, że potrzebujesz zmiany, bo wypalenie Cię po prostu zżera, nie wahaj się. Uczenie się przez całe życie jest ucieczką do przodu – zamiast tkwić w koszmarnym miejscu, pomyśl o sobie. 

Może pora zdobyć nowe kompetencje językowe i aplikować do innej (lepszej) firmy? Może to szansa nauczenie się profesjonalnej obsługi klienta i spróbowania swoich sił w zupełnie nowym zawodzie? Może właśnie teraz powinieneś skupić się na swoich umiejętnościach menadżerskich, rozwinąć je i zdobyć upragniony awans? 

Wypalenie zawodowe jest ogromnym problem współczesnego świata, ale można z nim walczyć. Trzeba robić to już od pierwszych symptomów oraz robić to z determinacją i zaangażowanie. Jeśli postawisz na rozwijanie kompetencji, zdobywanie nowych umiejętności, poszerzanie dotychczasowej wiedzy, wówczas wypalenie Ci niestraszne!

Mogą Cię także zainteresować

Języki
Hutchinson 14 kwietnia 2022
Jak uczyć się języków?

Zaczynasz naukę języka obcego po raz kolejny? Masz nadzieję, że to podejście będzie ostatnim? Nie mówisz w języku obcym, choć pracowałaś/eś z kilkoma lektorami i przerobiłaś/eś kilka podręczników? To najczęstsze bolączki, z którymi borykają się Polacy uczący się nowych języków. O ile w przedszkolu uczymy się poprzez zabawę, wierszyki i piosenki, to kiedy przechodzimy do […]

Języki
Hutchinson 14 kwietnia 2022
Audyt językowy wskaże Ci odpowiednie drzwi

W dzisiejszej dobie znajomość przynajmniej jednego języka obcego jest nie tylko pożądana, ale wręcz konieczna, by być w pełni fachowym pracownikiem i aktywnie brać udział w życiu firmy. Kompetencje językowe to klucz do sukcesu Twojej organizacji.  Współczesny świat staje się coraz mniejszy. Dzięki coraz szybszym środkom transportu oraz nowoczesnym technologiom przybliżamy się do siebie, bez […]

Szkolenia
Hutchinson 22 września 2022
HR Genius 3.0 Skorzystaj, zapisz się

Dynamicznie zmieniająca się rzeczywistość wpływa również na to, w jaki sposób zarządzamy pracownikami. Między innymi o tym porozmawiamy już 20 października podczas Kongresu HR Genius 3.0. Hutchinson Institute wspólnie z Łódzką Specjalną Strefą Ekonomiczną i Nowy Styl zapraszają na wyjątkowe wydarzenie. HR Genius 3.0 to spotkanie ludzi biznesu, menadżerów, dyrektorów HR oraz tych wszystkich osób, […]

Szkolenia
Hutchinson 17 sierpnia 2022
FSA – narzędzie na miarę dzisiejszych czasów

Żyjemy w niezwykle dynamicznych czasach. Otacza nas świat VUCA, którego głównymi cechami są: V- zmienność (ang. volatility); U- niepewność (ang. uncertainty C- złożoność (ang. complexity A- niejednoznaczność (ang. ambiguity) Warto podkreślić, że ta zmienna rzeczywistość dotyczy tak naprawdę wszystkich sfer naszego życia. Mając to na względzie, powinniśmy szukać nowych sposobów i rozwiązań, które ułatwią nam […]

Szkolenia
Hutchinson 13 kwietnia 2022
Cykl Kolba

Czy wiesz, że większość szkoleń, mających na celu rozwój kompetencji miękkich, projektowanych jest na podstawie cyklu Kolba? Efektywne szkolenie to takie, które przede wszystkim wpływa na zmianę postaw. Sama teoria, nawet najlepiej przekazana, nie spowoduje, że uczestnik będzie nabytą wiedzę stosował w praktyce. A przecież takie jest właśnie założenie wszystkich szkoleń!  Cykl Kolba w szkoleniach […]

Szkolenia
Hutchinson 7 czerwca 2022
Core Energetics – szkolenie z osiągania harmonii

Core Energetics – co to? Core Energetics to metoda psychoterapii opracowana przez psychiatrę Johna Pierrakosa i jego żonę  Evę Pierracos, która integruje psychoterapię zorientowaną na ciało z rozwojem aspektu duchowego. Intencją twórców metody było pomóc w osiągnięciu wielopoziomowej integracji wewnętrznej, sprawić, aby ciało i psychika znalazły się w harmonii, a uwolniona energia życiowa pozwoliła wykorzystać […]

Wiedza
Hutchinson 22 września 2022
HR Genius 3.0 Skorzystaj, zapisz się

Dynamicznie zmieniająca się rzeczywistość wpływa również na to, w jaki sposób zarządzamy pracownikami. Między innymi o tym porozmawiamy już 20 października podczas Kongresu HR Genius 3.0. Hutchinson Institute wspólnie z Łódzką Specjalną Strefą Ekonomiczną i Nowy Styl zapraszają na wyjątkowe wydarzenie. HR Genius 3.0 to spotkanie ludzi biznesu, menadżerów, dyrektorów HR oraz tych wszystkich osób, […]

Wiedza
Hutchinson 14 września 2022
Jak sobie radzić z wypaleniem zawodowym

Wypalenie zawodowe może dotknąć każdą osobę czynną zawodowo, bez znaczenia, czy pracujesz od 5 lat w biurze, masz za sobą 10 lat pracy jako lekarz, albo od 20 lat prowadzisz osiedlowy sklepik z warzywami. Czujesz się wyczerpany, rozdrażniony, a na myśl o wstawaniu rano do pracy boli Cię głowa? A jeśli są to objawy wypalenia […]

Wiedza
Hutchinson 26 sierpnia 2022
Lifelong learning – dlaczego warto się uczyć?

Idea lifelong learning pozwala odnaleźć się w ciągle zmieniającym się świecie. Bez nieustannego podnoszenia kwalifikacji można zostać w tyle nie tylko w życiu zawodowym, ale także w rozwiązywaniu problemów dnia codziennego. Lifelong learnng, czy jak wolą niektórzy – kształcenie ustawiczne, nie oznacza wyłącznie zdobywania nowej wiedzy, nazwijmy ją “wiedzą książkową”. Lifelong learning to nowe kompetencje […]

Wiedza
Hutchinson 14 kwietnia 2022
Jak uczyć się języków?

Zaczynasz naukę języka obcego po raz kolejny? Masz nadzieję, że to podejście będzie ostatnim? Nie mówisz w języku obcym, choć pracowałaś/eś z kilkoma lektorami i przerobiłaś/eś kilka podręczników? To najczęstsze bolączki, z którymi borykają się Polacy uczący się nowych języków. O ile w przedszkolu uczymy się poprzez zabawę, wierszyki i piosenki, to kiedy przechodzimy do […]